دیوانسالاری- بوروکراسی

• مجموعه فعالیت هایی که کارکرد یک موسسه را کارآ و غیرشخصی می کند [فرهنگ سیاست مدرن]. بوروکراسی سازمانی است که مبتنی بر پیچیدگی، تقسیم کار، تدوام، مدیریت حرفه ای، هماهنگی، سلسله مراتبی و اقتدار قانونی است. سازمان های بوروکراتیک هم در نهادهای دولتی و هم در نهادهای خصوصی دیده می شوند. بوروکراسی در شکل ایده آل خود غیرشخصی، عقلانی و سیستمی است مبتنی بر مقررات، نه ارتباطات خویشاوندی، دوستی و یا اقتدار پدرسالارانه [دایره المعارف بریتانیکا]. بوروکراسی در همه سیستم های دمکراتیک به چشم می خورد، زیرا بصورت سلسله مراتبی از مسئولینی عمل می کند که وظایفشان از سوی مقام های منتخب به آنها محول شده است. با تحولات انتخاباتی، بوروکرات ها هم گاهی همراه با دولت ها تغییر پیدا می کنند. اما از آنجا که تغییرات بوروکراتیک بعد از انتخابات معمولا تنها شامل حال بوروکراتهای عالیرتبه می شود، تغییر دولتها بر انسجام و یکنواختی بالایی که معمولا حاکم است تاثیری نمی گذارد. اما در هر حال تغییر افراد لزوما به معنای تغییر در فرهنگ بوروکراتیک نیست. در برخی موارد بوروکراسی موجود می تواند جلوی اجرای سیاستهای دولت منتخب جدید را هم بگیرد. [دایره المعارف اندیشه دمکراتیک]. بوروکراسی یکی از محورهای اساسی روند مدرنیزاسیون در ایران بوده است. از طریق بوروکراسی نهادهای متعددی در ایران تاسیس شده، توسعه اقتصادی تشویق گشته و آموزش و پرورش فراهم شده است. اما فقدان یک دولت مسئول و پاسخگو، عدم وجود قوانین روشن و نیز عدم حضور مردم در روند سیاسی به معنای رشد قابل ملاحظه بوروکراسی در ایران بوده است. چنین بوروکراسی عظیمی که کارآیی آن مورد بررسی قرار نمی گیرد می تواند فساد و سوء استفاده هایی که نسبتا از مصونیت برخوردارند را به همراه داشته باشد.