A Forum on Human Rights and Democracy in Iran - Gozaar: امنیت اجتماعی اجباری امنیت اجتماعی اجباری ================================================================================ parhams در ۰۵/۰۵/۱۳۸۹ ۱۶:۰۰:۰۰ احمدی نژاد می گوید با گشت ارشاد مخالف است قرار است عصر پنج شنبه با دوستان جمع شویم که دوستی که منتظرمان است تماس می گیرد و می گوید:« اگر می توانید از پارک وی نیایید.» می‌پرسم :« اتفاقی افتاده؟» می گوید:« سر راه دیدم در تقاطع پارک وی دو سه تا ون توقف کرده اند و زن ها و دخترها را از ماشین پیاده می کنند و اگر حتی کمی هم موهایشان بیرون باشد دستگیر می کنند. حالا اگر می توانید راهتان را عوض کنید اگر نه کمی روسری هایتان را جلو بکشید که اذیتتان نکنند. من هم جای دیگری منتظرتان می مانم.» به دوستم -که پشت فرمان است- نگاهی می کنم و می گویم :« بازهم تابستان شروع شد و گشت های ارشاد... بپیچ توی آن خیابان. امروز سر پارک وی هستند.» دوستم دست به روسریش می برد و با نگرانی می پرسد :« ای بابا ،مگر باز گشت های ارشاد را راه انداختند؟» سال هاست که به عنوان یک زن ایرانی مانند خیلی دیگر از زنان هم وطنم با این نوع گزاره ها به خصوص در زمان های خاصی از سال، آشنا هستم. جملاتی که بر پایه امر به معروف و نهی از منکر نیست، بلکه تنها بیان دلشوره های خانواده ها برای حفظ زنان ایرانی از شر پدیده ای به نام «گشت ارشاد» است که هر سال چند هفته اول تابستان - چند سالی هم چند هفته اول زمستان ـ به نام جلوگیری از اشاعه فساد و فحشا در جامعه به آزار زنان می پردازد. پدیده ای که چند سال پس از پیروزی انقلاب و استقرار نظام جمهوری اسلامی، با وجود شعارهایی که درباره آزادی زنان پیش از انقلاب داده شده بود،، و پس از تثبیت حجاب اجباری در ایران، با تشکیل کمیته های محلات شکل گرفت و در خلال این سال ها بدون تغییر ماهیت ـ تاکید بر حفظ حجاب اجباری زنان و پیگیری شعار امر به معروف و نهی از منکر با نام های تازه تداوم یافت. مهمترین واکنش اجتماعی به این پدیده ایجاد نوعی نا فرمانی اجتماعی نسبت به حجاب بود. حتی تبلیغات رسانه ملی و مدارس و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز نتوانستند در بهبود وضع حجاب زنان و مقابله با این نا فرمانی کاری از پیش ببرند. اکنون در سی و یکیمین سالگرد استقرار نظام اسلامی و پس از یک سال تاخیر – به دلیل برگزاری انتخابات ریاست جمهوری و حوادث بعد از آن- نیروی انتظامی پدیده مبارزه با بد حجابی را با نام جدید " طرح عفاف و حجاب" با تایید رهبر ایران و به پشتوانه مستقیم دولت اصولگرای محمود احمدی نژاد بار دیگر به اجرا گزارده است. یک میلیون و دویست هزار تومان جریمه و سیصد ضربه شلاق به خاطر... وقتی که ماشین را پارک می کنیم ، شادی . ک و هنگامه . ز را می بینیم که چند قدم آن طرف تر از ما از ماشین بیرون می آیند. هر دو مانتوهای تنگی بر تن دارند. شادی موهای ریز بافته اش را از پشت روسری کوچکش به نمایش گذاشته است. صورت هر دو برنزه است و آرایش نسبتا غلیظی دارند. دوستم که یک تجربه دستگیری توسط گشت ارشاد و وزرا را دارد، می گوید:« چه جراتی دارید با این وضعیت بگیر و بگیر این جوری بیرون می آیید. خود ما کلی گشت زدیم تا از جلوی ماموران رد نشویم.» هنگامه می گوید:« مامورها کار خودشان را می کنند ما هم کار خودمان را.» می گویم:« خبر دارید امسال قرار است خیلی سخت بگیرند؟» شادی می گوید:« آره، خبر دارم. یکی از دوستانم را چند روز پیش گرفتند. با توجه به خلاف هایی که داشت چیزی حدود یک میلیون و دویست هزار تومان جریمه اش کردند.» هنگامه نمی گذارد بپرسم یعنی چه؟ دستش را بالا می برد و ناخن هایش را نشان می دهد و می گوید:« هر ناخن فرنچ ده هزار تومان، برنزه کردن پوست صد هزار تومان ، مش و دکلره صد هزار تومان، مانتو هم یک چیزی حدود دویست تا و دویست تا هم برای این شلوار کوتاه و باقی جریانات در کل می شود حدود یک تا یک و دویست . تازه شادی که موهایش را هم بافته خلافش سنگین تر است.» حرفهایش به نظر شوخی می آید اما درست می گوید.هنوز یک ماه از ابلاغ نیروی انتظامی درباره ممنوعیت برنزه کردن در سالن های زیبایی نمی گذرد. هنگامه می گوید:« البته ما با ماشین این طرف و آن طرف می رویم.» دوستم می گوید:« خبر ندارید جلوی ماشین ها را می گیرند؟» گشت ارشاد جدید دوره جدید طرح امنیت اجتماعی در حالی در شهرهای بزرگ اجرا می شود که سردار ساجدی‌نیا -که به تازگی به سمت رئیس پلیس تهران رسیده- پیش تر گفته بود :«گشت ارشاد به مفهوم قبلی نیست و شاید گشت داشته باشیم و قطعا باید افرادی باشند كه تذكر بدهند اما روش كار با رویكرد قبلی نیست. » سهیلا .م را در میدان ولی عصر می بینیم. ۲۶ساله است در حال خرید یک روسری توسی رنگ است که سر حرف باز می شودمی پرسم:« تا به حال هم سابقه داشته گرفتار گشت ارشاد بشوی؟» خنده تلخی می کند و می گوید:« تا دلت بخواهد. دو سال پیش در میدان ونک با شوهرم بودیم. یلدا آن موقع۲سالش بود به خاطر پوشیدن چکمه مرا گرفتند. کلی پول برای چکمه هایم داده بودم که پاره شان کردند. به جرم تبرج!» یاد زمستان دو سال پیش می‌افتم که فرمانده نیروی انتظامی در صحبت هایش گفته بود پوشیدن چکمه توسط خانم ها ایجاد تبرج می کند و اراده کردند در زمستان پر برف آنسال همه زنانی که چکمه های بلند به پا می کردند را دستگیر و چکمه هایشان را پاره کنند. ادامه حرف های سهیلا در گوشم پیچید که:« آخر کسی نبود از این ها بپرسد شما چه آدم هایی هستید که از دیدن یک چکمه هم تحریک می شوید؟» می پرسم:« خبر داری امسال گشت ارشاد با اسم جدیدی شروع به فعالیت کرده است؟» می گوید:« آره خبر دارم. شنیدم که امسال دیگر بازداشتگاه وزرا نمی برند ، یک سره می‌برند زندان اوین .» حرفش را در ذهنم تمام می کنم: بند نسوان. فریال . پ که در کنارش ایستاده می گوید:« به جای این که به فکر موی مردم باشند کمی به فکر مسائل اقتصادی باشند. به نظرم این هم بازی است که ذهن مردم را از مسائلی مثل بحران اقتصادی و بحران سیاسی که همه کشور رادر حال نابودی است پرت کنند.» امر به معروف و نهی از منکر زورکی لابه لای صفحات اینترنت پی خبرها هستم که به نقل قول رئیس مرکز امور زنان و خانواده ریاست‌جمهوری می خوانم:« ممکن است در اجرای طرح حجاب و عفاف از «زور» و «گشت ارشاد» استفاده شود.» البته مریم مجتهد‌زاده به دنبال این جمله گفته که هنوز زمان استفاده از این عامل برای گسترش حجاب و عفاف نرسیده است:«جامعه ما اسلامی است، بنابراین در صورتی که کار فرهنگی در زمینه اشاعه عفاف و حجاب در جامعه جواب نگرفت، برای حفظ ارزش‌ها باید از ابزار دیگری استفاده کرد.» وی در عین حال افزود: «بعید می‌دانم که کار فرهنگی در زمینه اشاعه حجاب و عفاف جواب ندهد و مبادرت به‌زور برای ایجاد امنیت اجتماعی مرحله آخر است.» یکی از دوستان خبرنگارم شاهد بود که زمانی که مامور جوانی که سرباز وظیفه هم بوده است با مخالفت دختری به نام شقایق برای سوار شدن به ون نیروی انتظامی روبرو شد به زور متصل شد و موهایش را گرفته و پرتش کرده بود داخل ماشین و با مقاوت بیشتر او سرش را گرفته بود و آن قدر به طاق ماشین کوبیده که از هوش رفته بود. این جریان در یکی دو روزنامه در همان سال منتشر شد و نزدیک بود به نفع شقایق تمام شود هر چند که نیروی انتظامی زیر بار این اتهام که مقابل چشم ده ها شاهد عینی رخ داده بود نرفت. شقایق دو ماه بعد از آن جریان ایران را برای همیشه ترک کرد. نسبت یا نسبیت منطقه دربند مثل همه جمعه ها شلوغ است . دختران و پسران جوان کوله پشتی ها را به پشت انداخته و تنها و چند تایی در حال رفتن و آمدن هستند. بعد از گذشتن از پس قلعهبه قهوه خانه ای می رویم . قهوه خانه شلوغ است و مجبور می شویم در کنار دختر و پسری جوان بنشینیم. مهتاب . س دانشجوی پیام نور است و ۲۰ ساله و حمید ۲۲ ساله و دانشجوی دانشگاه آزاد. مهتاب می گوید:« ما قبلا پارک و سینما و کافی شاپ می رفتیم. اما راستش از وقتی که این طرح گشت نسبت را راه انداختند می‌ترسیم به پارک برویم برای همین آمدیم کوه.» اسم گشت نسبت را این روزها از خیلی ها شنیدم. اما دوستم با تعجب می پرسد این طرح نسبت چی هست؟ حمید توضیح می دهد:« یعنی شما و این خانم را می گیرند و می برند یک جایی و جلوی دوربین می گذارند و می پرسند نسبت شما با هم چیه؟ بعد از تون فیلم می گیرند. اگر ثابت کنید که با هم نسبت دارید که هیچی اگر نه توقیف می شوید.» دوستم می گوید:« یعنی هنوز هم از این برنامه ها هست؟ توی دهه شصت کسی را می گرفتند می پرسیدند یخچالتون چه رنگیه و اسم عمه خانم چیه باورم نمی شود باز هم راه انداختند!» می گویم:« از دوره خاتمی به بعد به دلایلی تعطیل شده بود اما...» . در یک روزنامه خواندم که سردار اسماعیل احمدی مقدم رئیس پلیس تهران شایعه راه اندازی این طرح را یک شوخی دانسته و گفته بود:« از موضوع طرح "نسبت" اطلاعي ندارم و چنين دستوري نيز صادر نشده و طرح اين موضوع بيشتر شبيه يك لطيفه است.» این را به آن دو می گویم. حمید می خندد و می گوید:« خانم باور می‌کنید ؟ رئیس پلیس تهران یا دروغ می گه یا خبر نداره. برای این که دوست مهتاب را با دوست پسرش گرفتند. تازه فقط همین اعتراف که نیست بعدش می برنشون پزشکی قانونی و معاینه اشون می کنند که...» ادامه حرفش را می دانم. دوستم می‌پرسد پرسد:« راستی نگفتی چرا قبلا این طرح را تعطیل کردند؟» پاسخ استناد به آمار پزشکی قانونی از تعداد کودکان نامشروع و دختران و پسران زیر سن ۱۸سالی بود که مجبور به عقد شده بودند. دامنه طرح از مهدکودک تا دانشگاه و ... «حتي مهدكودك‌ها هم بايد در ترويج فرهنگ اسلامي فعال‌تر شوند. با همكاري بهزيستي و آموزش و پرورش برنامه جامعي داريم، هم‌اكنون در مهدكودك‌ها ناهنجاري‌هايي وجود دارد و اميدواريم با آموزش مربيان و آموزش بازي‌هاي مناسب به كودكان، فرهنگ اسلامي را در مهدكودك‌ها شاهد باشيم.»این‌ها بخش هایی از صحبت های مصطفي محمد نجار ، وزير كشور دولت دهم که از سپاه به وزارت کشور رسیده و یکی از حامیان طرح عفاف و حجاب بود. صحبت هایی که شاید به نظر خنده دار باشد اما ظاهرا از قصد دولت اصولگرا برای اشاعه این فرهنگ نشان می دهد.