یونان،جهنمی برای پناهجویان

فشار و محدودیت های سیاسی و اجتماعی ،بحران اقتصادی،بیکاری، نامشخص بودن وضعیت آینده ایران، برخوردهای خشونت آمیز و دستگیری وسیع نوجوانان و جوانان به دلیل رعایت نکردن موازین اسلامی ، احساس عدم امنیت ، فشار و توقعات خانوادگی، بی امیدی نسبت به بهبود اوضاع اجتماعی، سیاسی و اقتصادی و ...
این ها از جمله دلایلی است که سبب شده در سالیان اخیر به ویژه پس از انتخابات بحث برانگیز خرداد ماه سال گذشته در ایران عده کثیری از نخبگان،جوانان،روزنامه نگاران و فعالین سیاسی با آرزوی یک زندگی بهتر در خارج از ایران ترک وطن کنند و از کشورهای اروپایی و امریکا تقاضای پناهندگی نمایند.
عراق ،ترکیه و سپس یونان از جمله کشورهایی هستند که به سبب دسترسی بهتر و امکان عبورغیرقانونی از مرزهای زمینی و آبی برای اکثر پناهجویان ایرانی انتخابی ناگزیر جهت رساندن خود به کمیساریای عالی امور پناهندگان در این کشورها و آغاز پروسه دشوار اخذ پناهندگی از دیگر کشورهای اروپایی و یا امریکا است.
 
اغلب پناهجويان از طریق خاک ترکیه  وارد کشور یونان می شوند تا از آنجا به عنوان گذرگاهي براي رفتن به كشورهاي ديگر اروپايي نظير آلمان، فرانسه ،نروژ و سوئد استفاده كنند.
اما بسیاری از این پناهجویان به محض رسیدن به کشورهای همسایه برخلاف آنچه تصور دارند با مشکلات بسیاری روبرو می شوند.

همانگونه که در اخبار متتشر شد عده ای از ایرانیان از روز دوشنبه 4 جولای در اعتراض به وضعیت نامشخص خود و برخوردهای صورت گرفته توسط پلیس یونان در برابر دفتر کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در آتن دست به اعتصاب غذای نامحدود زدند. اعتصاب غذای پناهجویان ایرانی پس از ملاقات آنها با وزارت کشور یونان صورت گرفته است. در این ملاقات معاون وزیر کشور یونان به پناهجویان گفته است نمی تواند شما را به عنوان پناهنده بپذیرد.. وحید فرش‌باف و حمید صادقی دو پناه‌جوی ایرانی هستند که از تاریخ ۲ مرداد در اعتراض به بلاتکلیفی در وضعیت خود و عدم پاسخگویی مقامات پلیس و وزارت کشور یونان، دست به اعتصاب غذا زده‌اند.
وحید فرش‌باف، پناه‌جوی ۴۶ ساله‌ای که از هشت سال قبل در کشور یونان به سر می‌برد، به همراه حمید صادقی، دیگر پناه‌جوی ۳۵ ساله ایرانی که به نشانه اعتراض به وضعیت طاقت‌فرسای خود اقدام به دوختن لبانش کرده است، درخواست رسیدگی به پرونده‌هایشان را دارند، هرچند برخوردهای مسئولان یونانی با این درخواست چندان انسانی به نظر نمی‌رسد.

تحقیروتوهین، رد شدن به دلیل نداشتن مدارک معتبر، بازداشت های خودسرانه و خشونت پلیس یونان در زندان های آن کشور و آزار واذیت درخیابانها توسط نیروهای امنیتی وگروه های ملی گرای یونان از جمله مشکلاتی است که پناهجویان ایرانی و سایر کشورها در یونان با آن مواجه اند و بدین گونه است که نام کشور یونان برای بسیاری از مهاجرینی که برای اخذ اقامت در کشورهای اروپایی و امریکا چند صباحی را در آنجا گذرانده اند یادآور خاطرات تلخ و دردناک و بعضا تکان دهنده ای است.
برخورد بد نیروهای امنیتی این کشور با مهاجرین و رفتار پلیس یونان با پناهجویان غیر قابل تصور است و روزانه دهها پناهجو مورد ضرب و شتم و هتک حرمت قرار می گیرد و در بازداشتگاهها با نهایت بی رحمی مورد ضرب و شتم واقع می شوند.  خطرغرق شدن در دریا و یا ساعت ها معلق ماندن در زیر کامیون های باربری برای گذشتن از مرز و رفتن به سوی کشورهای اروپایی از جمله خاطرات تلخی است که مهاجرین از روزهای اقامتشان در یونان به یاد دارند.

حسن طالبی از فعالین سابق دانشجویی که سه سال پیش پس از فشار و تهدید نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی ناگزیر به خروج از کشور شد مدتی را در یونان سپری کرده است دراین باره می گوید: " من نیز همانند بسیاری از افرادی که به عللی مجبور به ترک وطن می شوند در ژوئیه ۲۰۰۷وارد خاک ترکیه شدم و با توجه به رفتار های دو گانه دولت ترکیه در قبال پناهجویان که بعضا تا حد استرداد ایشان به دولت جمهوری اسلامی ایران نیز پیش می رود مجبور به ترک کشور ترکیه و ورود به خاک یونان به عنوان عضوی از اتحادیه اروپا شدم. اما اتفاقاتی که از بدو ورود پناهجویان ایرانی برایشان رخ می دهد فراتر از تصور انسان و به دور از مبانی حقوق بشر و ابتدایی ترین حقوق پناهندگی است. به عنوان مثال پلیس یونان در ابتدا و بدون هیچ گونه مصاحبه، پرسش و یا تشکیل هر دادگاهی بسیاری از پناهجویان ایرانی و سایر کشورها را برای مدتهای طولانی در سیاه چالهای یونان بازداشت موقت
می کند. بازداشت موقتی که از 3 ماه تا 1 سال متغییر است. در تمام طول این مدت پناهجویان زندانی از بدیهی ترین امکانات زیستی از جمله نور آفتاب محروم بوده و در شرایط اسفناکی از نظر بهداشتی و تغذیه ای به سر می برند.این زندانیان از حق داشتن وکیل محروم اند و دائم مورد ضرب و شتم از سوی پلیس این کشور قرار می گیرند."


گفتنی است که برخی نهاد های حقوق بشری هم پلیس ساحلي يونان را متهم كرده اند كه به صورت برنامه ريزي شده تلاش مي كند قایق های  حامل پناهجويانی که قصد دارند به صورت غیر قانونی وارد خاک این کشور شوند غرق نمایند.
در گزارشي كه "پرو ازيل"، يك گروه حامي پناهجويان منتشر كرده است آمده كه قايق هاي گارد ساحلي يونان با انجام مانورهاي خطرناك، موج هاي بزرگي توليد مي كنند كه مي تواند قايق هاي ضعيف حامل پناهجويان را غرق كند.در اين گزارش همچنين به روش های دیگری نظير وادار کردن این کشتی ها به خروج از آب هاي يونان و یا سوراخ كردن آنها اشاره شده است.
بر اساس گزارش منابع رسمي در سال جاري ميلادي ۴۴ نفر غرق شده و نام ۵۴ نفر هم در فهرست افراد گمشده درج شده است.

بی شک روند بررسی وضعیت پناهجویان در یونان فاجعه بار و ضد انسانی ست. این پناهجویان جهت گرفتن وقت مصاحبه و درخواست تقاضای پناهندگی می بایست ماهها در صف های طولانی در انتظار باشند و به طورغیرقانونی با نگرانی از دستگیری توسط پلیس یونان زندگی می کنند تا بخت خود را برای ارائه درخواست و مصاحبه بیازمایند. آنهایی هم که موفق به ارائه درخواست خود گردیدند در طول پروسه طولانی و عذاب آور رسیدگی به وضعیت پناهندگیشان از امکانات بسیار ناگوار بهداشتی،مسکن،غذا و پوشاک برخوردارند.

طالبی در بخش دیگری از صحبت هایش در خصوص روند رسیدگی به تقاضای پناهندگی در یونان می گوید:" در مسیر رسیدگی به درخواست پناهجویان برای اخذ پناهندگی هیچ واژه ای برای دولتمردان و پلیس یونان آشنا نیست. دولت یونان نه تنها تفاوتی بین پناهنده های سیاسی با دیگر پناهنده های کار قائل نیست بلکه اکثر آنها را بدون اینکه مترجمی داشته باشند وادار به امضای نامه هایی می کند که اطلاعی از محتوی آن ندارند و تقریبا همه  آنها علیه پناهجو استفاده می شود.برگه هایی که بدون اطلاع پناهندگان جهت دیپورت اختیاری با فشار از آنها امضا می گیرند. از سویی پناهجویانی که درخواست پناهندگی آنها به ثبت می رسد می بایست سالها در انتطار دریافت کارت سبز بدون داشتن حداقل هایی از حقوق پناهندگان اعم از محل اسکان و کمک های مالی و پزشکی در یونان زندگی نمایند."
این در حالی است که دولت يونان در پاسخ به انتقادات نهاد های حقوق بشری بین المللی مي گويد اغلب اين افراد پناهجو نيستند بلكه مهاجران عادي كشورهاي فقير منطقه خاورميانه و جنوب آسيا هستند كه به دنبال كار و زندگي بهتر به اروپا مي آيند.

به هر حال شرایط سخت زندگی پناهجویان در یونان بر کسی پوشیده نیست و گزارش ها حاکی از تداوم اعتصاب غذا و وخامت حال پناهجویان ایرانی به ویژه حمید صادقی است که از 2 مرداد به نشانه اعتراض لب های خود را دوخته است و عکس های دلخراشی از چهره تکیده و دهان دوخته شده او در سراسر جهان منتشر گردیده است.

نهادهای حقوق بشری و حامی حقوق پناهندگان از جمله "فدراسیون سراسری پناهندگان ایرانی" از پناهجویان اعتصابی در یونان خواسته اند که برای ممانعت از آسیب جسمی  بیشتر و حفظ سلامتی خود به اعتصاب غذای خود پایان دهند. به ویژه از حمید صادقی می خواهند که لبهای خود را باز کند و مبارزه خود را از راههای کم هزینه تری به پیش ببرد.
خواسته ای که تاکنون از سوی پناهجویان معترض اجرا نشده است و اعلام کرده اند  تا رسیدگی دولت یونان به تقاضای آنها به اعتراض خود ادامه خواهند داد.

حمید نوذری، رئیس کانون پناهندگان سیاسی ایران در برلین، در گفت‌و‌گو با دویچه وله بخشی از مشکل را ناشی از نبود همکاری‌های اداری لازم در یونان و رعایت نشدن مقررات می‌داند. او می‌گوید: "یونان از چند ماه پیش تبدیل به مفری برای ایرانی‌ها یا افغانی‌هایی شده است که از این دو کشور می‌گریزند. مشکلاتی که پناهندگان ایرانی دارند، به عدم آمادگی زیربنایی دولت یونان برای سیاست حداقلی ‌پناهجوپذیری برمی‌گردد که با استانداردهای حداقلی اتحادیه‌ی اروپا و حقوق بشر سازگار باشد. این کشور قانونی به نام پناهندگی دارد، اما مشخصات اصلی این قانون و جزئيات لازم برای دعوت به مصاحبه و رسیدگی به پرونده‌ی فرد رعایت نمی‌شود. برای تأمین نیازهای اولیه مانند خوراک و سرپناه و هزینه‌ای که فرد بتواند با آن زندگی خود را بگذراند، کاری برای پناهجویان به انجام نمی‌رسد."

سازمان عفو بین‌الملل نیز در آخرین بیانیه خود درباره وضعیت پناه‌جویان در یونان علاوه بر اشاره به بدرفتاری مقامات پلیس یونان با پناه‌جویان، به دستورالعمل دولت یونان در سال گذشته نیز اشاره کرده است که به موجب آن پناه‌جویان از حق درخواست تجدیدنظر درباره پرونده خود محروم شده‌اند.
اعتصاب غذای این دو پناه‌جوی ایرانی در برابر ساختمان کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل در آتن در حالی  یک ماه   می‌شود که واکنش‌هایی دیگری را از سوی بسیاری از سازمان‌های طرفدار حقوق بشر به دنبال داشته است و کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل نیز در بیانیه‌ای در وب‌سایت خود حمایت خود را از تقاضای برحق این پناه‌جویان اعلام کرده است.
با این حال مقامات یونان تاکنون واکنشی نسبت به این بیانیه‌ها نشان نداده و همچنان از دادن پاسخی قابل قبول به این پناه‌جویان خودداری می‌کنند.