مبارزه و مقاومت از درون زندان اوین

سرانجام اعتصاب غذای ۱۶زندانی سیاسی محبوس در زندان اوین شکسته شد.زندانیانی که نه برای آزادی خود بلکه تنها در اعتراض به محدودیت های اعمال شده از سوی مسئولین بند امنیتی ۳۵۰اوین تنها خواستار رعایت حقوق اولیه انسانی شان در زندان از جمله حق ملاقات و عدم توهین از سوی ماموران شده بودند . در پی این اعتراض ها هفده زندانی سیاسی این بند به انفرادی های بند ۲۴۰ فرستاده شدند . زندانیان پس از انتقال به انفرادی در اعتراض به این توهین ها و تحقیرها دست به اعتصاب غذا زدند. این در شرایطی است که بسیاری از این زندانیان بیش از یک سال است که در زندان به سر می برند و برخی نیز در دادگاه با محکومیت هایی مواجه و می بایست برای گذراندن محکومیت خود در بندهای عمومی زندان اوین و مطابق با سایر زندانیان عادی و اجتماعی از حقوقی یکسان برخوردار باشند.
 

اعتصاب غذا شیوه ای قدیمی برای اعتراض

اعتصاب غذا در واقع شیوه ای اعتراضی است که در آن فرد معترض با اراده خود اقدام به نخوردن غذا می کند. اعتصاب غذای خشک شامل نخوردن آب و غذا است و اعتصاب غذای تر فقط نخوردن غذا است.
از معروفترین زندانیان در تاریخ که از این شیوه اعتراضی استفاده نمود بابی ساندز مبارز و عضو ارتش جمهوری خواه ایرلند است که در سال ۱۹۷۷به جرم حمل اسلحه دستگیر و به ۱۴ سال زندان محکوم شد، ولی به محض ورود به زندان در اعتراض به رفتار دولت از پوشیدن لباس زندانیان امتناع کرد و خواستار این شد که او را به عنوان یک زندانی سیاسی بشناسند نه زندانی جنایی!
ساندز اعتصاب غذای تاریخی خود را با این خواست‌ها آغاز کرد:
پوشیدن لباس غیرزندانی، حق اجتماع آزاد زندانیان و مطالعه و آموزش، حق ملاقات هفتگی ، داشتن نامه و بسته، حق دریافت حکم همانند دیگر زندانیان

دولت بریتانیا حاضر به پذیرش خواست‌های بابی ساندز و دیگر زندانیان جمهوریخواه نشد . سرانجام بابی ساندز پس از ۶۶ روز اعتصاب غذا در سن بیست و هفت سالگی در زندان بلفاست درگذشت.
مرگ ساندز اعتراضات و اعتصابات را بر ضدّ دولت بریتانیا درپی داشت و ازطرف دیگر درس مقاومت در برابر ظلم ظالمان به مردم ایرلند و مبارزان جهان داد.
جمهوری اسلامی ایران به پاسداشت مبارزات او و ابراز تنفر نسبت به سیاستهای بریتانیا ، خیابان چرچیل را که در رژیم پهلوی به این نام موسوم شده بود خیابان بابی ساندز نامید.

اعتصاب غذا در ایران

در ایران و به ویژه پس از انقلاب سال ۵۷بسیاری از زندانیان سیاسی بارها در اعتراض به نحوه برخورد بازجو ها و احکام صادر شده برایشان دست به اعتصاب غذا زده اند.
اکبر گنجی از جمله این زندانیانی است که در دوران موسوم به اصلاحات بازداشت و در زندان در اعتراض به آنچه بدرفتاری‌های فراوان در زندان اوین می‌خواند، ابتدا برای سیزده روز دست به اعتصاب غذای نامحدود زد که با موافقت با به مرخصی آمدنش، این اعتصاب غذا را شکست. گنجی پس از آزادی بر مواضع سیاسی خود تاکید نمود و این موضوع او را به زندان بازگرداند و گنجی دوباره برای مدت قریب به هفتاد روز دست به اعتصاب غذای نامحدود زد.

شکل گیری نهادهای مدنی در زندان

در تنها مستند قانونی موجود در خصوص زندان و تعریف آن یعنی آیین نامه و مقررات سازمان زندان ها آمده است :
" زندان محلی است که در آن متهمان و محکومان با اقرار و با حکم کتبی مقام قضایی، موقتا و یا به طور دایم به منظور اصلاح و تربیت و تحمل کیفر، نگهداری می شوند".
 اما در آنچه که امروز در خصوص زندانیان سیاسی پس از انتخابات از داخل زندان اوین و رجایی شهر کرج به گوش می رسد نه از اقرار متهمان خبری است و نه از اصلاح و تربیت آنها.
به نظر می رسد با افزایش سرکوب معترضان،بازداشت و زندانی کردن فعالین سیاسی و روزنامه نگاران که ظاهراً با هدف اعمال محدودیت و به قصد کنترل اوضاع بحرانی کشورصورت گرفت نتیجه ای عکس داشته و امروز زندانیان سیاسی و خانواده های آنها خود مولد مبارزه و مقاومت شده اند.
بازداشت گسترده فعالین مدنی و مطبوعاتی در همان ساعات اولیه پس از اعلام نتایج انتخابات نیز با هدف کنترل اوضاع صورت گرفت؛ هر چند برخلاف سالهای پیش که فعالین سیاسی و تشکلهای دانشجویی در بطن ماجرا بودند این بار وسعت اعتراضات تا اندازه ای بود که بازداشت گسترده فعالین سیاسی تاثیری در مهار خروش تاریخی مردم نداشت.امروز و در شرایطی که بالاترین حد سرکوب و تحدید فعالین سیاسی و احزاب و تشکل های منتقد موجب رکود ظاهری در جامعه مدنی‌شده است اما در دیگر سو نهادهای مدنی جدیدی حول زندانیان سیاسی و خانواده های ایشان ایجاد گردیده است.
اعتراض و اعتصابات زندانیان پس از انتخابات دوره دهم ریاست جمهوری تنها به اعتصاب غذای ۱۷زندانی سیاسی محدود
 نمی شود، پیش از این و از همان ابتدای بازداشت های فله ای در فردای انتخابات  برخی از زندانیان سیاسی از درون زندان کارزاری تحسین برانگیز برای مبارزه و مقاومت علیه سرکوب دهشتناک باند امنیتی_نظامی آغاز نمودند.

از جمله معروف ترین این مبارزات از درون زندان مربوط به ۵نامه منتشر شده ازسوی محمد نوری زاد خطاب به آیت الله خامنه ای رهبر جمهوری اسلامی است. محمد نوری زاد روزنامه نگار و سینماگر ایرانی پیش تر از حامیان سرسخت آیت الله خامنه ای بود که به دلیل نوشتن نامه های انتقادآمیز به وی، بازداشت و به چند سال زندان محکوم شد.
پیش تر نیز احمد زید آبادی دبیرکل سازمان دانش آموختگان ایران (ادوار تحکیم وحدت) که تنها ساعاتی پس از اعلام نتایج انتخابات دستگیر شد از جمله اولین زندانیان پس از انتخابات بود که ۱۷ روز در یک سلول انفرادی دست به اعتصاب غذا زده بود.
مهمترین اتهام او نگارش نامه سرگشاده‌ای خطاب به علی خامنه ای است که در آن از انتقادناپذیری وی انتقاد کرده‌ بود. دادگاه نهایتا در آذر ماه ۸۸وی را به شش سال زندان، پنج سال تبعید به گناباد و محرومیت مادام‌العمر از هر گونه فعاليت سياسی و شرکت در احزاب و هواداری و مصاحبه و سخنرانی و تحليل حوادث، به صورت کتبی يا شفاهی محکوم کرد.

مجید توکلی از فعالین دانشجویی دانشگاه امیر کبیر که بعد از انتشار عکس هایی از او با مقنعه و روسری از سوی خبرگزاری فارس، صدها مرد ایرانی در حمایت از این فعال دانشجویی با به سر کردن مقنعه و روسری، عکس های با حجاب زنانه خود را در شبکه های اجتماعی منتشر کردند نیز در خرداد ماه امسال و پس از انتشار نامه ای انتقاد آمیز در خصوص وضعیت کشور با واکنش شدید ماموران امنیتی  همراه شد و دستور انتقال توکلی به سلول انفرادی صادر گشت، توکلی نیز در اعتراض به انتقال خود به سلول انفرادی دست به اعتصاب غذا زد.

جعفر پناهی کارگردان معروف ایرانی که مدتی در زندان اوین در بازداشت به سر می برد از دیگر زندانیانی است که در اعتراض به وضعیت خود دست به اعتصاب غذا زده بود.
پناهی در نامه ای که از پشت تلفن برای خانواده اش خواند بود گفته بود که تا مرگ به " نخوردن ونیاشامیدن " ادامه خواهد داد.

اعتصاب غذا شکست اما مبارزه ادامه دارد

سرانجام روز گذشته ۱۶زندانی اعتصاب کننده با ارسال پیامی خطاب به ملت ایران دست از اعتصاب غذای خود برداشتند این در شرایطی است که هنوز از وضعیت این زندانیان اخباری در دست نیست و خانواده های آنان موفق به ملاقات با ایشان نشده اند.

آنها پیامی کوتاه ازداخل اوین خطاب به مردم ایران نوشته و در این پیام اعلام داشته اند که ما همچنان برخواسته های بر حق خود که حقوق انسانی و اولیه یک زندانی است پافشاری می کنیم و با شما عهد می بندیم به مبارزه خود برای تحقق کامل حقوق قانونی همه زندانیان که بخشی از حقوق ملت است ،ادامه بدهیم.