صدای چکمه حکومت در خانه منتقدان

از چهارده سال پیش تاکنون این چندمین حضورحکومت ایران در حریم خصوصی روشنفکران،روزنامه نگاران و منتقدان جمهوری اسلامی است. حتی آنها که از ایران خداحافظی کرده و رخت خود را در کشوری دیگر پهن کرده‌اند  نیز ازحضور غریبه به فضای شخصی خود در امان نبوده اند.
از چهارده سال پیش که رسانه جمعی تلویزیون بعدازظهرهای تعطیل خود را به پخش مستند"هویت"اختصاص داد تا صدای چکمه نظامیان در خانه روشنفکران،نویسندگان و روزنامه نگاران منتقد دولت ایران شنیده شود تا امروز که برنامه دیگری با همان مضمون به نام"فتنه" ازتلویزیون رسمی ایران پخش می شود و حریم خصوصی افراد را به روی همگان باز می کند پرونده سازی های مبتنی بر زندگی شخصی فعالین سیاسی همیشه دغدغه حکومت ایران بوده  است . 

هویت ۱۴سال قبل

برنامه سازی علیه روشنفکران و شخصیت های منتقدنظام جمهوری اسلامی باپی ریزی برنامه"هویت" درسال ۱۳۷۵ پاگرفت. دراین سلسله برنامه ها با پخش اعترافات نویسندگان و روشنفکران زندانی و تحت شکنجه همچون علی‌اکبر سعیدی سیرجانی، عزت الله سحابی و غلامحسین میرزاصالح همچنین به ارائه تحلیل‌های مورد نظر مقامات امنیتی جمهوری اسلامی درخصوص فضای فرهنگی و سیاسی ایران پرداخته می شد. این اعترافات به گفته سعیدامامی یکی از بازجویان این افراد که خود بعدها به دست وزارت اطلاعات ایران کشته شد پس از ماهها زندان انفرادی و شکنجه آنها تهیه شده بود.
مهدی خزعلی که پدرش آیت الله خزعلی ازحامیان اصلی دولت محموداحمدی نژاداست در آن زمان مسئول انتشارات حیان بود و متن این برنامه را منتشر کرد ولی خودبه گروه مخالفان جمهوری اسلامی پیوست و زندان و بازجویی را تجربه کرده سرانجام از ایران خارج شد.
منابع آگاه اماغیررسمی بعدهاحسین شریعتمداری از مقامات سابق وزارت اطلاعات که به عنوان مدیر موسسه کیهان از سوی رهبرایران منصوب شده و سعید امامی ازماموران وزارت اطلاعات ایران رااز تهیه کنندگان این برنامه معرفی کردند.

هویت۱۴سال بعد

انتخابات پرابهام ریاست جمهوری خرداد۸۸ که عنوان تقلب را کسب کرد اعتراض گسترده مردم ایران رابه نتیجه انتخابات دربرداشت. به دنبال آن درگیری های خیابانی شروع شد و بازداشت گسترده روزنامه نگاران، اصلاح طلبان وفعالان مدنی از سوی دولت همراه آن شد، رسانه های داخلی بیش از پیش محدودشده یا توقیف شدند، بنابراین منتقدان جمهوری اسلامی در خارج از ایران باارائه تحلیل های خود وانتشاراخبارمربوط به حوادث ایران برای آگاهی مردم از وضعیت داخل ایران تلاش گسترده ای را آغاز کردند. بیشتر تحلیل گران رامسوولان اصلاح طلب پیشین جمهوری اسلامی تشکیل می دادند. حکومت ایران با فتنه گرخواندن این افراد که مردم را به پایداری و ادامه مبارزه تشویق می کردند تک نگاری گسترده ای را علیه این افراد در رسانه ها و تریبون های خودآغاز کرد که از آن جمله پخش برنامه "مستند فتنه"بود. مجموعه"فتنه" در مستندخود، روشنفکران دینی،فعالان سیاسی و مسوولان پیشین نظام جمهوری اسلامی راکه به منتقد حکومت تبدیل شده اند به انواع اتهامات آلوده کرد. در۶خرداد۱۳۸۹رئیس سازمان صدا و سیما در پنجمین کنگره سراسری جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی از پخش سری فیلم هایی خبردادکه طی آن ماهیت دگراندیشان خارج ازایران مشخص می شود. ضرغامی گفت: «مستندی در خصوص فتنه در سالگرد انتخابات ۲۲خرداد۱۳۸۸ پخش می شود و مردم مي توانند به خوبي مساله فتنه را تحليل کنند.»
درروزهای سپری شده پس از انتخابات ریاست جمهوری اخیر درایران، صداوسیمای همواره به عنوان تریبون نهادهای نظامی،انتظامی وامنیتی و دولت مستقر پس از انتخابات عمل کرد.
این به گفته ضرغامی "مستند"در ده قسمت تدوین و آماده پخش ومقررشد از تاریخ ۱۷ تا ۲۶ خرداد۱۳۸۹ از صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش شود.در این مجموعه همه مخالفان تقلب در انتخابات به اتهامات مختلف از جمله حقوق بگیری سازمان های جاسوسی غرب متهم شدند.اماتنها فاطمه حقیقت جونماینده مجلس ششم،علی افشاری فعال سابق دانشجویی، از اعضای شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت در دوران اصلاحات ، فریبا داوودی مهاجر عضو شوراي سياستگذاري سازمان ادوار تحكيم ،اکبرگنجی روزنامه نگاروفعال سیاسی،عطاالله مهاجرانی وزیرفرهنگ و ارشاد دولت سیدمحمدخاتمی، محسن سازگارا فعال سیاسی،روزنامه نگارو پژوهشگردانشگاه اقبال پخش مستندی درباره خودشان را از صدای و سیمای جمهوری اسلامی یافتند. در این  مستندات به شیوه ای غیر اخلاقی با تجاوز به حریم خصوصی افراد از زندگی شخصی این افراد صحبت شده و تلاش شد این افراد را هتاک به اسلام و دین معرفی کنند. نمایش اولین فیلم به نام فاطمه حقیقت‌جو نماینده اصلاح طلب در مجلس ششم در دوران ریاست جمهوری سیدمحمدخاتمی بود.

صدا و سیما در مستند خود، فاطمه حقیقت جو را متهم کرد به طرفداری ازگروهک "مجاهدین"که از مخالفان نخستین جمهوری اسلامی در سال های اول انقلاب ۱۳۵۷هستند و همچنین وی راطرفدار"بی قانونی" و ازهمکاران موسسات آمریکایی وابسته به وزارت خارجه آمریکامعرفی کرد. پس از پخش این فیلم فاطمه حقیقت‌جو که درآمریکا اقامت دارد در نامه ای به عزت الله ضرغامی از وی خواست جوابیه اش را از صدا و سیما پخش کند درغیراینصورت به دستگاه قضایی و نهادهای بین المللی شکایت خواهد کرد. وی همچنین عنوان کرد از سیدعلی خامنه ای رهبرایران هم در مجامع بین المللی شکایت خواهدکرد. سرنوشت عطالله مهاجرانی وزیرپیشین فرهنگ و ارشاداسلامی دولت اصلاحات نیز بهتر از این نماینده مجلس نبود چراکه اونیز حقوق بگیر دولت آمریکا معرفی شد. و دیگران نیز.
جوادتوسلیان همسرشیرین عبادی فعال حقوق بشروبرنده جایزه صلح نوبل نیز از این کمند رهایی نیافت و شبی در تلویزیون رسمی ایران به روابط خصوصی خود و همسرش اشاره کرد در عین اینکه همسر خود را فردی خودرای بدون داشتن تعادل روانی معرفی می کرد وی را به ارتباط با بیگانگان و جاسوسی برای آمریکا علیه کشورخودش متهم کرد وشیرین عبادی را به عنوان زنی که شوهرش را کتک می زند به مردم نشان داد.

فیلم دیگری در فهرست این مستندها جاداده شد که به برداشتن حجاب یکی از مشاوران سیدمحمدخاتمی رئیس جمهوراسبق ایران مربوط می شد که با مرتبط کردن وی با آمریکا برداشتن روسری اش راهم نتیجه بی ثباتی اخلاقی وی دانست. فریباداوودی مهاجرکه به عنوان فعال جنبش زنان در آمریکافعال است دریک مصاحبه رسمی با تلویزیون صدای آمریکا به آنچه اعتراض به وضع موجود خواند حجاب خودرا در مقابل دوربین برداشت وسوژه "مستند فتنه"شد.

زهرا زن خانه داری است ؛ او روسری برداشتن این فعال سیاسی اصلاح طلب را یک امرشخصی می داند که صرفا به خودش مربوط است ولی خانواده مذهبی اش چنین نظری ندارندچون حجاب برای آنها بسیارمهم است، این فیلم در این خانواده تاثیرگذاربوده است نه به لحاظ مسائل سیاسی بلکه به خاطر مسائل مذهبی؛ مثلا مادرش این پرسش را مطرح می کند:« چرا آدمها وقتی از ایران خارج می شوند تغيير هويت می دهند؟»

نازی مهندس معمار میان سالی است که غیرقابل باوربودن این فیلم ها را خصیصه اول آنها می داند وبه آنها لقب"بی اثر"می دهد. وی مستند فتنه را آنقدر بی ارزش می داند که معتقداست حتی نباید درموردش حرف زد و می گوید مضمون این فیلم ها در هیچ مجلس خانوادگی هم موردبحث نبوده ونیست چون اصولا بخش عظیمی از مردم ایران به صداوسیمااعتمادندارند و می دانند تمام این کارها برای از بین بردن محبوبیت اصلاح طلبان و شخص سیدمحمدخاتمی رئیس دولت اصلاحات است.

یک دانشجوی کارشناسی علوم سیاسی در تهران نیز فقط برایش مهم بوده تا بداند این بار صداوسیما چه کسی را مورد حمله خود قرارخواهدداد. او تاکیدمی کند ساخت و پخش این فیلم ها تاثیری بر فضای فعلی کشور ندارد ومی‌گوید :« گزارش هایی از این دست به شدت يكطرفه و جانبدارانه است و صدا و سيما خيلی سوگيرانه به اين قضيه نگاه كرده، علاوه بر دروغ‌پردازی، نكاتی را هم دستچين كرده تا به اهداف خود دست پیداکند.»

صباکارمند یک اداره نیمه دولتی است، درابتدا دیدن این فیلم ها برایش خیلی عجیب به نظررسیده است چون تا پیش از این نشان دادن چنین مسائلی در رسانه عمومی مطرح نبوده ولی شرایط سیاسی حاکم برایران را دلیل طرح این مباحث می داند. او به صراحت می گوید:«برنامه ها خیلی واضح دروغ بود و صحبت های بریده و سخنرانی‌های نصفه نیمه، نشان از یک پرونده سازی آشکارداشت.» به گفته صبا تقریبا هیچ یک از اعضای خانواده این دخترجوان فیلم ها راباور نکرده اند.

داوود و خانواده اش هم نشان دادن فیلم هایی برضد اصلاح طلبان را فقط یک بازی سیاسی می دانند که واقعیت ندارد. او توضیح می دهد:«الان همه نسبت به این تحلیل ها بی اعتماد شدیم وطرح این مسائل را کاملا با اهداف سیاسی می دانیم و نه شفاف سازی و اطلاع رسانی.»

وی معتقداست مستندهای پخش شده درمورد اصلاح طلبان صرفا در قالب تخریب چهره های سیاسی جناح اصلاح‌طلب تهیه شده و نه به خاطر دلسوزی به حال مردم یا نظام یا انقلاب یا هر چیز دیگری که دولت به آن عنوان خیروصلاح مردم نام می دهد. وی نام این برنامه ها را فارغ از محتوای آنها ترور شخصیت و حذف رقیب می نامد و معتقداست:« با پخش این فیلم ها عملا چهره افراد مرتبط با آنها همچون خاتمی، موسوی و کروبی و به کلی اطلاح طلبان تخریب می شود و در واقع هدف اصلی صداوسیما نیز همین است.»

به گفته منابع آگاه، نشان دادن بخشی از فیلم های تهیه شده در نهادهای نظامی که در اختیار صداوسیمای جمهوری اسلامی قرارگرفته است برای افکارسنجی مردم ایران در مورد جریان اصلاحات صورت گرفته و باتوجه به شرایط جامعه به مرورپخش خواهندشد یا به طورکلی از پخش مابقی آن صرف نظرمی شود ولی آنچه مورداهمیت است نظربخشی از جامعه ایران نسبت به پخش این مستنداست که اصل باورپذیری مردم را نشانه رفته بودولی به نظر می رسد موفق عمل نکرد چراکه گروهی از مردم صداوسیما را به عنوان رسانه درخدمت حکومت به دورغ گویی متهم کردند.